W poprzednim artykule (kliknij tutaj) przybliżyłem funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego w Omanie, a także wymieniłem bogactwa jakimi szczyci się Oman. Wśród nich można wymienić zielone doliny, piękne oazy, piękne piaszczyste plaże, bogatą historię marynistyczną, ale również kadzidła. Jednakże na mapie Omanu pojawia się nowy punkt, który może być powodem do dumy i znakiem rozpoznawczy Omanu nie tylko w regionie GCC (ang. Gulf Cooperation Council, Rada Współpracy Zatoki), ale również na całym świecie. Mowa tu o zielonym wodorze.
Czym jest zielony wodór?
Często słyszymy, że wodór może mieć wiele kolorów: szary, niebieski, czy też zielony. Z czego to wynika? Chodzi po prostu o źródło energii, które zostało wykorzystane do produkcji wodoru. Przykładowo szary wodór otrzymywany jest w procesie zgazowywania węgla lub tzw. reformingu parowego (łączenia metanu z parą wodną, w wyniku czego powstaje wodór i tlenek węgla). [1]
Czym jest zielony wodór? Zielony wodór to wodór produkowany przy użyciu odnawialnych źródeł energii, takich jak energia wiatrowa, czy słoneczna, bez emisji gazów cieplarnianych. Jest kluczowym elementem transformacji energetycznej, ponieważ może zastąpić wodór produkowany z paliw kopalnych. Wodór wyprodukowany w oparciu o odnawialne źródła energii może być traktowany jako RFNBO (ang. renewable fuel of non-biological origin – odnawialne paliwo pochodzenia niebiologicznego). Dzięki temu możliwe będzie spełnienie wymagań ustanowionych w Dyrektywie RED III [2], zgodnie z którymi do 2030 r. wykorzystanie RFNBO w transporcie i przemyśle będzie stanowić 1% całkowitej energii dostarczanej do sektora transportu i co najmniej 42% całkowitej ilości wodoru wykorzystywanego w przemyśle. [3]
Gdzie zielony wodór znajdzie zastosowanie?
Jako czyste źródło energii zielony wodór może zostać wykorzystany m.in. w następujących sektorach:
Przemysł – zielony wodór może zastąpić szary wodór w sektorach przemysłu takich jak hutniczy, czy chemiczny, co może przyczynić się do redukcji dwutlenku węgla. Jest to szczególnie istotne zwłaszcza, że przemysł ciężki charakteryzuje się wysoką energochłonnością.
Transport – wykorzystanie wodoru może okazać się kluczowe w tych środkach transportu, w których elektryfikacja jest utrudniona, nieopłacalna lub technicznie niemożliwa – ciężarówkach i transporcie długodystansowym, na niezelektryfikowanych trasach kolejowych, transporcie morskim, a nawet coraz częściej mówi się o lotnictwie.
Energetyka – wykorzystanie niestabilnych źródeł OZE do wytwarzania czystego wodoru w okresie nadpodaży energii elektrycznej zwiększy ich efektywność, poprzez produkcję paliwa czy substratu przeznaczonego na cele transportowe, przemysłowe czy inne cele energetyczne, np. wytwarzanie energii cieplnej. W przeciwieństwie do baterii, technologia umożliwia także długoterminowe magazynowanie energii pod postacią wodoru i jego późniejsze użytkowanie w okresach niższej podaży i wysokiego zapotrzebowania lub ponowne przekształcenie w energię z wykorzystaniem ogniw paliwowych (przy obecnym stanie technologii proces ten wiąże się jednak z określonymi stratami energii).
Ciepłownictwo – na świecie prowadzone są już projekty związane z domieszkowaniem wodoru do budynków mieszkalnych w celach grzewczych i użytkowych (chodzi tu o technologię, w której ogrzewanie odbywa się za pomocą mieszaniny wodoru i gazu ziemnego). [4] Ponadto opracowywane są rozwiązania wykorzystujące do ogrzewania budynków wodór w 100%.
Dlaczego to takie ważne?
Mateusz dużo piszesz o zielonym wodorze, ale jakie to ma znaczenie? Otóż mając na uwadze dążenie państw na świecie do ograniczania emisji gazów cieplarnianych poszukiwane są rozwiązania napędzające transformację energetyczną. Do takich rozwiązań należy wykorzystanie zielonego wodoru, którego wytworzenie nie powoduje zwiększenia emisji gazów cieplarnianych. Co bardziej istotne zielony wodór może być magazynowany w postaci skompresowanego gazu lub cieczy kriogenicznej w zbiornikach pod ciśnieniem 350 – 700 barów. [5] Dodatkową zaletą wykorzystania zielonego wodoru są możliwości jego transportu poprzez:
Terminale morskie – wodór może być eksportowany i importowany poprzez terminale morskie, w tym dostosowane terminale LNG, które zostały do tego przystosowane. Takie terminale mogą służyć jako wielozadaniowe, wieloenergetyczne bramy wjazdowe do UE.
Transport morski – obejmuje transport wodoru na duże odległości statkiem w postaci gazowej lub ciekłej lub za pomocą statków dedykowanych dla wodoru ciekłego lub gazowego.
Transport ciężarówkami – podobnie jak w przypadku transportu morskiego wodór może być transportowany w postaci ciekłej lub gazowej.
Transport kolejowy – wodór może być przewożony w postaci gazowej lub za pomocą gazowych nośników wodoru przy użyciu butli ze sprężonym gazem za pomocą rurowych przyczep albo jako ciecz w specjalistycznych pojemnikach do transportu wodoru w postaci ciekłej lub za pomocą ciekłych nośników wodoru. [6]
Dzięki temu zielony wodór jest nośnikiem energii, który może zostać przetransportowany w zasadzie w dowolne miejsce na świecie.
Strategia Omanu w zakresie zielonego wodoru
Po tym długim, ale potrzebnym wstępie zapraszam na danie główne artykułu, czyli strategia Omanu w zakresie zielonego wodoru. Skąd pomysł na produkcję zielonego wodoru w Omanie? Celem Omanu jest transformacja energetyczna i dywersyfikacja gospodarki. Oman chce bowiem zmniejszyć zależność od gazu ziemnego i rozwijać sektor zielonego wodoru jako nowy filar gospodarki. Strategia ta wpisuje się w cele Oman Vision 2040 [7] i koncentruje się ona na pięciu głównych celach:
Dekarbonizacja i redukcja emisji CO2
Dywersyfikacja gospodarki i tworzenie miejsc pracy
Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego
Budowa konkurencyjnego sektora zielonego wodoru na rynku globalnym
Wspieranie innowacji i rozwijanie kompetencji w sektorze wodorowym
Plany Omanu w zakresie produkcji zielonego wodoru są bardzo poważne. Do 2050 roku planowana jest produkcja do 25 millionów ton zielonego wodoru rocznie, a umożliwić to ma wykorzystanie około 180 GW mocy odnawialnych źródeł energii (słońca i wiatru). W tym celu Oman wyznaczył około 50 000 m2 powierzchni kraju z wysokim potencjałem w zakresie farm fotowoltaicznych oraz wiatrowych. Do takich miejsc należą regiony Duqm, Dhofar i Al Jazir. Aby osiągnąć powyższe cele na tych terenach planuje się instalację 300 milionów paneli fotowoltaicznych, 10 000 turbin wiatrowych i 5200 elektrolizerów. [8] Liczby te przyprawiają o zawrót głowy. Za tymi planami idą ogromne inwestycje w infrastrukturę niezbędną do skraplania, magazynowania, czy eksportu wodoru.
Obszary Omanu z wysokim potencjałem w zakresie OZE
W jaki sposób Oman planuje zbudować swoją pozycję lidera w sektorze zielonego wodoru?
Podkreślić należy, że plany Omanu sięgają dalej niż produkcja zielonego wodoru na własne potrzeby – Oman chce stać się światowym hubem wodorowym i liderem w produkcji tego paliwa. Czy jest to możliwe?
Położenie geograficzne i istniejąca infrastruktura
Przede wszystkim Oman dysponuje bardzo korzystnymi warunkami do produkcji zielonego wodoru, ponieważ posiada ogromny potencjał energii słonecznej i wiatrowej oraz dużą dostępnością terenów pod instalacje OZE. [9] Ponadto dotychczasowym filarem Omanu był gaz ziemny, a co za tym idzie dostępna jest infrastruktura gazowa. Spółka OQ Gas Networks, będąca operatorem gazociągów o długości 4000 km, planuje zmienić przeznaczenie istniejących gazociągów tak, aby można było transportować nimi zielony wodór. [10]
Silne wsparcie rządowe
Władze Omanu zdają sobie sprawę z możliwości, jakie niesie ze sobą stworzenie światowego hubu zielonego wodoru, w obliczu postępującej transformacji energetycznej, dlatego też rząd oferuje swoje wsparcie w rozwoju wodorowych projektów. Przede wszystkim utworzono spółkę państwową dedykowaną rozwojowi projektów wodorowych oraz koordynacji aukcji terenów inwestycyjnych. Spółką tą jest Hydrogen Development Oman (Hydrom), która została utworzona w 2022 r. [11] Właścicielem Hydrom jest spółka Energy Development Oman. [12] Do zadań Hydrom należy również współpraca z instytucjami takimi jak Public Authority for Special Economic Zones and Free Zones (OPAZ), w celu stworzenia jak najbardziej korzystnych warunków dla inwestorów. Hydrom pracuje również nad badaniem i wsparciem możliwości zwiększenia popytu na zielony wodór poprzez integrację branż w całym łańcuchu wartości. [13]
Ponadto Oman uruchomił wiele inicjatyw skupiających się na pozwoleniach, zaangażowaniu kontrahentów i rozwoju kadr, aby wesprzeć krajowe przedsiębiorstwa i zwiększyć ich rolę w sektorze. Oman oferuje również zachęty podatkowe, długoterminowe dzierżawy gruntów i system „pojedynczego zezwolenia” (ang. single permit), aby przyciągnąć globalnych inwestorów i liderów technologicznych. [13]
Rozwój infrastruktury
Plany Omanu dotyczące stania się światowym hubem wodorowym nie ziszczą się bez niezbędnej infrastruktury. Do tego celu potrzebna jest nie tylko istniejąca infrastruktura, tak jak wspomniane wyżej gazociągi, ale również nowe inwestycje, które umożliwią osiągnięcie założonych celów. Do takich działań należy zaliczyć budowę największego na świecie terminala do skraplania, magazynowania i eksportu zielonego wodoru i zielonego amoniaku Hyport Duqm. [14] Aby produkować zielony wodór konieczne będzie zbudowanie dużej ilości odnawialnych źródeł energii, bez których zielony wodór nie powstanie. Oman planuje również zainstalować do 2030 roku 8 – 15 GW elektrolizerów, które będą przeprowadzać proces elektrolizy.
Współpraca międzynarodowa
Oman jest otwarty na współpracę z inwestorami zagranicznymi. Przygotowywane zachęty w postaci ulg podatkowych, czy specjalnych stref ekonomicznych mają przyciągnąć inwestorów ze wszystkich stron świata, aby umożliwić realizację założonych w strategii wodorowej celów. Wartym odnotowania jest zawarcie przez Hydrom umów inwestycyjnych wartych 51 miliardów dolarów amerykańskich z firmami międzynarodowymi z takich krajów jak Belgia, Holandia, Wielka Brytania, Japonia, Singapur, Niemcy, Indie, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie. [15]
Ważnym i doniosłym wydarzeniem było zawarcie umowy o wzajemnej współpracy, która ma na celu utworzenie pierwszego na świecie korytarza do importu ciekłego wodoru (LH2), łączącego port Duqm w Omanie, port Amsterdam w Holandii i kluczowe centra logistyczne w Niemczech, w tym port w Duisburgu. [16]
Pierwsze sukcesy na drodze zielonego wodoru
Hyport Duqm
Do sukcesów w realizacji wizji Omanu należy z pewnością zaliczyć podpisanie umów na budowę Hyport Duqm, który jak wspomniałem wyżej ma się stać największym na świecie terminalem do skraplania, magazynowania i eksportu zielonego wodoru i zielonego amoniaku. Projekt ten powstaje we współpracy belgijskiej spółki DEME Concessions oraz omańskiej spółki OQ Alternative Energy. Hyport Duqm jest realizowany na obszarze 150 km2 w Specjalnej Strefie Ekonomicznej w Duqm. Produkcja zielonego wodoru i zielonego amoniaku będzie zasilana zarówno przez energię wiatrową, jak również słoneczną o łącznej mocy około 1,3 GW w Fazie 1 i ponad 2,7 GW po ukończeniu Fazy 2 projektu. Realizacja Fazy 1 ma skutkować możliwościami produkcji 330 000 ton zielonego amoniaku. [14]
Aukcje wodorowe
Hydrom organizuje aukcje, których przedmiotem są ziemie, na których deweloperzy będą mogli wybudować w pełni zintegrowane projekty w zakresie zielonego wodoru, włączając w to odnawialne źródła energii, elektrolizery i wszelką powiązaną infrastrukturę potrzebną do przetwarzania wodoru w inny produkt, taki jak amoniak, czy metanol. [17] Aukcje te maja na celu zachęcenie inwestorów z zagranicy, posiadających wiedzę i doświadczenie w realizacji podobnych projektów, do inwestowania i budowy projektów, które maja realizować strategię wodorową Omanu. W ubiegłym roku w wyniku rozstrzygnięcia drugiej rundy aukcji podpisane zostały dwie umowy.
Pierwsza umowa została zawarta z konsorcjum, w skład którego wchodzą Electricité de France SA, EDF Renewables, Electric Power Development Co., Ltd. Oraz YamnaCo Ltd. Celem tego projektu jest produkcja 178 000 ton zielonego wodoru rocznie do roku 2030, przy użyciu 4,5 GW energii wiatrowej i słonecznej połączonych z systemem magazynowania energii i około 2,5 GW najnowocześniejszych elektrolizerów.
Druga umowa została zawarta z firmą Actis, inwestującą w zrównoważoną infrastrukturę oraz firmą Fortescue, która zajmuje się kwestiami związanymi z zieloną energią, metalami i kwestiami technologicznymi. Projekt ten zakłada budowę do 4,5 GW odnawialnych źródeł energii w oparciu o energię wiatrową i słoneczną, która zasili elektrolizery zdolne wyprodukować 200 000 ton zielonego wodoru rocznie. [18]
Z końcem kwietnia tego roku ruszyła runda trzecia aukcji. Jej zwycięzcy zostaną ogłoszeni w drugim kwartale 2026 r. [19]
Korytarz wodorowy
Powyżej wspomniałem o podpisanej umowie, na mocy której ma zostać utworzony pierwszy na świecie korytarz do importu ciekłego wodoru. Umowa została podpisana łącznie przez 11 stron, w szczególności przez Hydrom, OQ, Tata Steel Nederland, Hamburger Hafen und Logistik AG i Hynetwork łącząc wszystkie krytyczne ogniwa dla przewidywanego łańcucha dostaw. Łańcuch ten wykorzystuje sprawdzone technologie skraplania, magazynowania, transportu i dystrybucji LH2.
Umowa obejmuje kilka kluczowych komponentów niezbędnych do rozwoju korytarza wodorowego. Przede wszystkim chodzi o rozwój scentralizowanego obiektu skraplania, magazynowania i eksportu w porcie w Duqm. Następnie odbędą się dyskusje na temat cen i dostaw LH2 do odbiorców zlokalizowanych w innych miejscach Holandii i Niemczech. Rolę agregatora ma pełnić niemiecka spółka energetyczna Energie Baden-Württemberg. W ostatnim kroku przeprowadzony zostanie rozwój dedykowanej infrastruktury w całym korytarzu, w tym obiektów eksportowych i importowych w portach w Duqm, Amsterdamie i Duisburgu oraz rozwój sposobów dystrybucji wodoru gazowego i ciekłego, w szczególności sieci gazociągów, połączeń kolejowych i dystrybucji barkami, wykorzystującej rozległą sieć kanałów w Holandii. [16]
Szanse dla Polski
Widać wyraźnie, że działania Omanu w zakresie planów stania się światowym hubem zielonego wodoru są poważne, dojrzałe i dobrze zaplanowane. Widać dużą determinację w podejmowanych działaniach, co daje duże nadzieje na powodzenie zakreślonych w strategiach kamieni milowych. Czy wobec opisanych powyżej planów Polska ma szansę, aby wsiąść do pociągu „ekspres zielony wodór” na stacji w Maskacie? Uważam, że zdecydowanie tak.
Przede wszystkim Polska będzie zobowiązana do implementacji oraz stosowania przepisów RED III, a tym samym przestrzegania wymogów dotyczących udziału zielonego wodoru w poszczególnych sektorach gospodarki. Istotnym argumentem jest również to, że lepiej wsiadać do pociągu, który stoi na stacji, bądź dopiero rusza, niż do takiego, który jedzie z pełną prędkością. Realizacja strategii zielonego wodoru w Omanie ruszyła, ale wciąż jest czas na to, aby połączyć siły z Omańczykami i wziąć udział w tych projektach. Uczestniczenie w tak wielkich przedsięwzięciach od początku ich istnienia może zacieśnić więzi gospodarcze pomiędzy Polską, a Omanem, a także zbudować obraz Polski jako godnego partnera w strategicznych przedsięwzięciach. Taka współpraca to również wymiana doświadczeń oraz wiedzy, tak bardzo potrzebnych do rozwoju.
Ponadto Oman jest krajem, który zapewnia stabilność i bezpieczeństwo podejmowanych na jego terenie inwestycji. Omańczycy są otwarci na każdą współpracę, niezależnie od etapu realizacji danego projektu, a budowanie mostu pomiędzy Polską, a Omanem może przynieść wiele korzyści dla obu stron na płaszczyźnie tak finansowej, jak i strategicznej oraz kulturowej.
Podkreślić również wypada, że umiejscowienie Polski na mapie Europy oraz posiadana infrastruktura umożliwiają stanie się regionalnym hubem wodorowym, który mógłby zaopatrywać kraje bałtyckie w zielony wodór. W Świnoujściu od kilku lat działa już terminal LNG, a na przełomie 2027 i 2028 r. uruchomiony ma zostać pływający terminal FSRU (ang. Floating Storage Regasification Unit) w Zatoce Gdańskiej. Jak wspomniałem na początku artykułu, infrastruktura gazowa może zostać dostosowana do dystrybucji wodoru, terminale LNG również. Wydaje się więc, że spojrzenie w kierunku Półwyspu Arabskiego i współpraca z Omanem w rozwoju zielonego wodoru mogłoby być ciekawym ruchem przynoszącym korzyści zarówno stronie polskiej, jak i omańskiej.
Podsumowanie
Strategia dotycząca zielonego wodoru w Omanie zdecydowanie robi wrażenie, jest mocno osadzona w rzeczywistości i przemyślana. Oman ma wszelkie zadatki, aby stać się światowym hubem zielonego wodoru: ma dostatecznie dużo obszarów obfitujących w energię wiatrową oraz słoneczną, stabilne warunki polityczno – gospodarcze, ambicje oraz odpowiednią dynamikę rozwoju. To wszystko kreuje obraz Omanu jako solidnego partnera do rozwoju technologii wspierających produkcję zielonego wodoru. Produkcja tego źródła energii będzie stanowić istotną część transformacji energetycznej państw, a Oman odchodząc od źródeł kopalnych, głównie gazu, ma ogromne szanse stać się liderem w produkcji zielonego wodoru.
[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia 18 października 2023 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 i dyrektywę 98/70/WE w odniesieniu do promowania energii ze źródeł odnawialnych oraz uchylająca dyrektywę Rady (UE) 2015/652
Czy Oman staje się wodorową potęgą?
Zielony wodór skarbem Omanu?
W poprzednim artykule (kliknij tutaj) przybliżyłem funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego w Omanie, a także wymieniłem bogactwa jakimi szczyci się Oman. Wśród nich można wymienić zielone doliny, piękne oazy, piękne piaszczyste plaże, bogatą historię marynistyczną, ale również kadzidła. Jednakże na mapie Omanu pojawia się nowy punkt, który może być powodem do dumy i znakiem rozpoznawczy Omanu nie tylko w regionie GCC (ang. Gulf Cooperation Council, Rada Współpracy Zatoki), ale również na całym świecie. Mowa tu o zielonym wodorze.
Czym jest zielony wodór?
Często słyszymy, że wodór może mieć wiele kolorów: szary, niebieski, czy też zielony. Z czego to wynika? Chodzi po prostu o źródło energii, które zostało wykorzystane do produkcji wodoru. Przykładowo szary wodór otrzymywany jest w procesie zgazowywania węgla lub tzw. reformingu parowego (łączenia metanu z parą wodną, w wyniku czego powstaje wodór i tlenek węgla). [1]
Czym jest zielony wodór? Zielony wodór to wodór produkowany przy użyciu odnawialnych źródeł energii, takich jak energia wiatrowa, czy słoneczna, bez emisji gazów cieplarnianych. Jest kluczowym elementem transformacji energetycznej, ponieważ może zastąpić wodór produkowany z paliw kopalnych. Wodór wyprodukowany w oparciu o odnawialne źródła energii może być traktowany jako RFNBO (ang. renewable fuel of non-biological origin – odnawialne paliwo pochodzenia niebiologicznego). Dzięki temu możliwe będzie spełnienie wymagań ustanowionych w Dyrektywie RED III [2], zgodnie z którymi do 2030 r. wykorzystanie RFNBO w transporcie i przemyśle będzie stanowić 1% całkowitej energii dostarczanej do sektora transportu i co najmniej 42% całkowitej ilości wodoru wykorzystywanego w przemyśle. [3]
Gdzie zielony wodór znajdzie zastosowanie?
Jako czyste źródło energii zielony wodór może zostać wykorzystany m.in. w następujących sektorach:
Dlaczego to takie ważne?
Mateusz dużo piszesz o zielonym wodorze, ale jakie to ma znaczenie? Otóż mając na uwadze dążenie państw na świecie do ograniczania emisji gazów cieplarnianych poszukiwane są rozwiązania napędzające transformację energetyczną. Do takich rozwiązań należy wykorzystanie zielonego wodoru, którego wytworzenie nie powoduje zwiększenia emisji gazów cieplarnianych. Co bardziej istotne zielony wodór może być magazynowany w postaci skompresowanego gazu lub cieczy kriogenicznej w zbiornikach pod ciśnieniem 350 – 700 barów. [5] Dodatkową zaletą wykorzystania zielonego wodoru są możliwości jego transportu poprzez:
Dzięki temu zielony wodór jest nośnikiem energii, który może zostać przetransportowany w zasadzie w dowolne miejsce na świecie.
Strategia Omanu w zakresie zielonego wodoru
Po tym długim, ale potrzebnym wstępie zapraszam na danie główne artykułu, czyli strategia Omanu w zakresie zielonego wodoru. Skąd pomysł na produkcję zielonego wodoru w Omanie? Celem Omanu jest transformacja energetyczna i dywersyfikacja gospodarki. Oman chce bowiem zmniejszyć zależność od gazu ziemnego i rozwijać sektor zielonego wodoru jako nowy filar gospodarki. Strategia ta wpisuje się w cele Oman Vision 2040 [7] i koncentruje się ona na pięciu głównych celach:
Plany Omanu w zakresie produkcji zielonego wodoru są bardzo poważne. Do 2050 roku planowana jest produkcja do 25 millionów ton zielonego wodoru rocznie, a umożliwić to ma wykorzystanie około 180 GW mocy odnawialnych źródeł energii (słońca i wiatru). W tym celu Oman wyznaczył około 50 000 m2 powierzchni kraju z wysokim potencjałem w zakresie farm fotowoltaicznych oraz wiatrowych. Do takich miejsc należą regiony Duqm, Dhofar i Al Jazir. Aby osiągnąć powyższe cele na tych terenach planuje się instalację 300 milionów paneli fotowoltaicznych, 10 000 turbin wiatrowych i 5200 elektrolizerów. [8] Liczby te przyprawiają o zawrót głowy. Za tymi planami idą ogromne inwestycje w infrastrukturę niezbędną do skraplania, magazynowania, czy eksportu wodoru.
Obszary Omanu z wysokim potencjałem w zakresie OZE
W jaki sposób Oman planuje zbudować swoją pozycję lidera w sektorze zielonego wodoru?
Podkreślić należy, że plany Omanu sięgają dalej niż produkcja zielonego wodoru na własne potrzeby – Oman chce stać się światowym hubem wodorowym i liderem w produkcji tego paliwa. Czy jest to możliwe?
Położenie geograficzne i istniejąca infrastruktura
Przede wszystkim Oman dysponuje bardzo korzystnymi warunkami do produkcji zielonego wodoru, ponieważ posiada ogromny potencjał energii słonecznej i wiatrowej oraz dużą dostępnością terenów pod instalacje OZE. [9] Ponadto dotychczasowym filarem Omanu był gaz ziemny, a co za tym idzie dostępna jest infrastruktura gazowa. Spółka OQ Gas Networks, będąca operatorem gazociągów o długości 4000 km, planuje zmienić przeznaczenie istniejących gazociągów tak, aby można było transportować nimi zielony wodór. [10]
Silne wsparcie rządowe
Władze Omanu zdają sobie sprawę z możliwości, jakie niesie ze sobą stworzenie światowego hubu zielonego wodoru, w obliczu postępującej transformacji energetycznej, dlatego też rząd oferuje swoje wsparcie w rozwoju wodorowych projektów. Przede wszystkim utworzono spółkę państwową dedykowaną rozwojowi projektów wodorowych oraz koordynacji aukcji terenów inwestycyjnych. Spółką tą jest Hydrogen Development Oman (Hydrom), która została utworzona w 2022 r. [11] Właścicielem Hydrom jest spółka Energy Development Oman. [12] Do zadań Hydrom należy również współpraca z instytucjami takimi jak Public Authority for Special Economic Zones and Free Zones (OPAZ), w celu stworzenia jak najbardziej korzystnych warunków dla inwestorów. Hydrom pracuje również nad badaniem i wsparciem możliwości zwiększenia popytu na zielony wodór poprzez integrację branż w całym łańcuchu wartości. [13]
Ponadto Oman uruchomił wiele inicjatyw skupiających się na pozwoleniach, zaangażowaniu kontrahentów i rozwoju kadr, aby wesprzeć krajowe przedsiębiorstwa i zwiększyć ich rolę w sektorze. Oman oferuje również zachęty podatkowe, długoterminowe dzierżawy gruntów i system „pojedynczego zezwolenia” (ang. single permit), aby przyciągnąć globalnych inwestorów i liderów technologicznych. [13]
Rozwój infrastruktury
Plany Omanu dotyczące stania się światowym hubem wodorowym nie ziszczą się bez niezbędnej infrastruktury. Do tego celu potrzebna jest nie tylko istniejąca infrastruktura, tak jak wspomniane wyżej gazociągi, ale również nowe inwestycje, które umożliwią osiągnięcie założonych celów. Do takich działań należy zaliczyć budowę największego na świecie terminala do skraplania, magazynowania i eksportu zielonego wodoru i zielonego amoniaku Hyport Duqm. [14] Aby produkować zielony wodór konieczne będzie zbudowanie dużej ilości odnawialnych źródeł energii, bez których zielony wodór nie powstanie. Oman planuje również zainstalować do 2030 roku 8 – 15 GW elektrolizerów, które będą przeprowadzać proces elektrolizy.
Współpraca międzynarodowa
Oman jest otwarty na współpracę z inwestorami zagranicznymi. Przygotowywane zachęty w postaci ulg podatkowych, czy specjalnych stref ekonomicznych mają przyciągnąć inwestorów ze wszystkich stron świata, aby umożliwić realizację założonych w strategii wodorowej celów. Wartym odnotowania jest zawarcie przez Hydrom umów inwestycyjnych wartych 51 miliardów dolarów amerykańskich z firmami międzynarodowymi z takich krajów jak Belgia, Holandia, Wielka Brytania, Japonia, Singapur, Niemcy, Indie, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie. [15]
Ważnym i doniosłym wydarzeniem było zawarcie umowy o wzajemnej współpracy, która ma na celu utworzenie pierwszego na świecie korytarza do importu ciekłego wodoru (LH2), łączącego port Duqm w Omanie, port Amsterdam w Holandii i kluczowe centra logistyczne w Niemczech, w tym port w Duisburgu. [16]
Pierwsze sukcesy na drodze zielonego wodoru
Hyport Duqm
Do sukcesów w realizacji wizji Omanu należy z pewnością zaliczyć podpisanie umów na budowę Hyport Duqm, który jak wspomniałem wyżej ma się stać największym na świecie terminalem do skraplania, magazynowania i eksportu zielonego wodoru i zielonego amoniaku. Projekt ten powstaje we współpracy belgijskiej spółki DEME Concessions oraz omańskiej spółki OQ Alternative Energy. Hyport Duqm jest realizowany na obszarze 150 km2 w Specjalnej Strefie Ekonomicznej w Duqm. Produkcja zielonego wodoru i zielonego amoniaku będzie zasilana zarówno przez energię wiatrową, jak również słoneczną o łącznej mocy około 1,3 GW w Fazie 1 i ponad 2,7 GW po ukończeniu Fazy 2 projektu. Realizacja Fazy 1 ma skutkować możliwościami produkcji 330 000 ton zielonego amoniaku. [14]
Aukcje wodorowe
Hydrom organizuje aukcje, których przedmiotem są ziemie, na których deweloperzy będą mogli wybudować w pełni zintegrowane projekty w zakresie zielonego wodoru, włączając w to odnawialne źródła energii, elektrolizery i wszelką powiązaną infrastrukturę potrzebną do przetwarzania wodoru w inny produkt, taki jak amoniak, czy metanol. [17] Aukcje te maja na celu zachęcenie inwestorów z zagranicy, posiadających wiedzę i doświadczenie w realizacji podobnych projektów, do inwestowania i budowy projektów, które maja realizować strategię wodorową Omanu. W ubiegłym roku w wyniku rozstrzygnięcia drugiej rundy aukcji podpisane zostały dwie umowy.
Pierwsza umowa została zawarta z konsorcjum, w skład którego wchodzą Electricité de France SA, EDF Renewables, Electric Power Development Co., Ltd. Oraz YamnaCo Ltd. Celem tego projektu jest produkcja 178 000 ton zielonego wodoru rocznie do roku 2030, przy użyciu 4,5 GW energii wiatrowej i słonecznej połączonych z systemem magazynowania energii i około 2,5 GW najnowocześniejszych elektrolizerów.
Druga umowa została zawarta z firmą Actis, inwestującą w zrównoważoną infrastrukturę oraz firmą Fortescue, która zajmuje się kwestiami związanymi z zieloną energią, metalami i kwestiami technologicznymi. Projekt ten zakłada budowę do 4,5 GW odnawialnych źródeł energii w oparciu o energię wiatrową i słoneczną, która zasili elektrolizery zdolne wyprodukować 200 000 ton zielonego wodoru rocznie. [18]
Z końcem kwietnia tego roku ruszyła runda trzecia aukcji. Jej zwycięzcy zostaną ogłoszeni w drugim kwartale 2026 r. [19]
Korytarz wodorowy
Powyżej wspomniałem o podpisanej umowie, na mocy której ma zostać utworzony pierwszy na świecie korytarz do importu ciekłego wodoru. Umowa została podpisana łącznie przez 11 stron, w szczególności przez Hydrom, OQ, Tata Steel Nederland, Hamburger Hafen und Logistik AG i Hynetwork łącząc wszystkie krytyczne ogniwa dla przewidywanego łańcucha dostaw. Łańcuch ten wykorzystuje sprawdzone technologie skraplania, magazynowania, transportu i dystrybucji LH2.
Umowa obejmuje kilka kluczowych komponentów niezbędnych do rozwoju korytarza wodorowego. Przede wszystkim chodzi o rozwój scentralizowanego obiektu skraplania, magazynowania i eksportu w porcie w Duqm. Następnie odbędą się dyskusje na temat cen i dostaw LH2 do odbiorców zlokalizowanych w innych miejscach Holandii i Niemczech. Rolę agregatora ma pełnić niemiecka spółka energetyczna Energie Baden-Württemberg. W ostatnim kroku przeprowadzony zostanie rozwój dedykowanej infrastruktury w całym korytarzu, w tym obiektów eksportowych i importowych w portach w Duqm, Amsterdamie i Duisburgu oraz rozwój sposobów dystrybucji wodoru gazowego i ciekłego, w szczególności sieci gazociągów, połączeń kolejowych i dystrybucji barkami, wykorzystującej rozległą sieć kanałów w Holandii. [16]
Szanse dla Polski
Widać wyraźnie, że działania Omanu w zakresie planów stania się światowym hubem zielonego wodoru są poważne, dojrzałe i dobrze zaplanowane. Widać dużą determinację w podejmowanych działaniach, co daje duże nadzieje na powodzenie zakreślonych w strategiach kamieni milowych. Czy wobec opisanych powyżej planów Polska ma szansę, aby wsiąść do pociągu „ekspres zielony wodór” na stacji w Maskacie? Uważam, że zdecydowanie tak.
Przede wszystkim Polska będzie zobowiązana do implementacji oraz stosowania przepisów RED III, a tym samym przestrzegania wymogów dotyczących udziału zielonego wodoru w poszczególnych sektorach gospodarki. Istotnym argumentem jest również to, że lepiej wsiadać do pociągu, który stoi na stacji, bądź dopiero rusza, niż do takiego, który jedzie z pełną prędkością. Realizacja strategii zielonego wodoru w Omanie ruszyła, ale wciąż jest czas na to, aby połączyć siły z Omańczykami i wziąć udział w tych projektach. Uczestniczenie w tak wielkich przedsięwzięciach od początku ich istnienia może zacieśnić więzi gospodarcze pomiędzy Polską, a Omanem, a także zbudować obraz Polski jako godnego partnera w strategicznych przedsięwzięciach. Taka współpraca to również wymiana doświadczeń oraz wiedzy, tak bardzo potrzebnych do rozwoju.
Ponadto Oman jest krajem, który zapewnia stabilność i bezpieczeństwo podejmowanych na jego terenie inwestycji. Omańczycy są otwarci na każdą współpracę, niezależnie od etapu realizacji danego projektu, a budowanie mostu pomiędzy Polską, a Omanem może przynieść wiele korzyści dla obu stron na płaszczyźnie tak finansowej, jak i strategicznej oraz kulturowej.
Podkreślić również wypada, że umiejscowienie Polski na mapie Europy oraz posiadana infrastruktura umożliwiają stanie się regionalnym hubem wodorowym, który mógłby zaopatrywać kraje bałtyckie w zielony wodór. W Świnoujściu od kilku lat działa już terminal LNG, a na przełomie 2027 i 2028 r. uruchomiony ma zostać pływający terminal FSRU (ang. Floating Storage Regasification Unit) w Zatoce Gdańskiej. Jak wspomniałem na początku artykułu, infrastruktura gazowa może zostać dostosowana do dystrybucji wodoru, terminale LNG również. Wydaje się więc, że spojrzenie w kierunku Półwyspu Arabskiego i współpraca z Omanem w rozwoju zielonego wodoru mogłoby być ciekawym ruchem przynoszącym korzyści zarówno stronie polskiej, jak i omańskiej.
Podsumowanie
Strategia dotycząca zielonego wodoru w Omanie zdecydowanie robi wrażenie, jest mocno osadzona w rzeczywistości i przemyślana. Oman ma wszelkie zadatki, aby stać się światowym hubem zielonego wodoru: ma dostatecznie dużo obszarów obfitujących w energię wiatrową oraz słoneczną, stabilne warunki polityczno – gospodarcze, ambicje oraz odpowiednią dynamikę rozwoju. To wszystko kreuje obraz Omanu jako solidnego partnera do rozwoju technologii wspierających produkcję zielonego wodoru. Produkcja tego źródła energii będzie stanowić istotną część transformacji energetycznej państw, a Oman odchodząc od źródeł kopalnych, głównie gazu, ma ogromne szanse stać się liderem w produkcji zielonego wodoru.
[1] https://www.gov.pl/web/klimat/magazyny-wodoru
[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia 18 października 2023 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 i dyrektywę 98/70/WE w odniesieniu do promowania energii ze źródeł odnawialnych oraz uchylająca dyrektywę Rady (UE) 2015/652
[3] https://energy.ec.europa.eu/topics/eus-energy-system/hydrogen/renewable-hydrogen_en#:~:text=The%20Delegated%20Act%20on%20a%20methodology%20for%20renewable,considered%20as%20renewable%20fuels%20of%20non-biological%20origin%20(RFNBO)
[4] https://seshydrogen.com/zielony-wodor-co-to-jest-i-jak-sie-go-wytwarza-jakie-ma-zastosowania/
[5] https://www.endress.com/en/sustainability-solutions/hydrogen-transportation-storage#toc10
[6] https://www.gie.eu/wp-content/uploads/filr/3429/entsog_gie_he_QandA_hydrogen_transport_and_storage_210521.pdf
[7] https://www.oman2040.om/assets/books/oman2040-en/index.html#p=1
[8] https://gh2.org/countries/oman
[9] https://www.omanobserver.om/article/1168482/business/oman-eyes-green-hydrogen-leadership-with-strategic-investments
[10] https://www.cedigaz.org/oman-aims-to-become-a-leading-green-hydrogen-hub/
[11] https://hydrom.om/
[12] https://edoman.om/about-us/
[13] https://www.linkedin.com/pulse/eic-sector-analysis-omans-ambitious-gmjzf/
[14] https://www.omanobserver.om/article/1151644/business/energy/hyport-duqm-set-to-be-among-worlds-first-green-hydrogen-projects
[15] https://www.hydrogenexchange.io/post/oman-s-ambitious-plan-to-become-a-major-green-hydrogen-exporter
[16] https://hydrogentechworld.com/hydrogen-highway-oman-to-fuel-europe-via-lh%e2%82%82-corridor#:~:text=A%20groundbreaking%20Joint%20Development%20Agreement%20%28JDA%29%20has%20been,hubs%20in%20Germany%2C%20including%20the%20port%20of%20Duisburg
[17] https://www.hydrogeninsight.com/production/oman-launches-first-green-hydrogen-auctions-in-pursuit-of-million-tonne-production-goal/2-1-1347511
[18] https://www.omanobserver.om/article/1153005/business/energy/oman-signs-pacts-worth-11-billion-for-two-new-green-hydrogen-projects
[19] https://hydrom.om/Round3Auction.aspx?cms=iQRpheuphYtJ6pyXUGiNqnYV4sgAJufC
Archiwa
Czy Oman staje się wodorową potęgą?
4 listopada, 2025Oman na drodze transformacji energetycznej
4 listopada, 2025Ofensywa technologiczna Arabii Saudyjskiej
4 listopada, 2025